برای اسرائیل و آمریکا، این تحولات ترکیبی از تهدید نظامی، فشار بر یک مسیر حیاتی تجاری و مذاکراتی با نتیجه نامعلوم است. اظهارات ایران توانایی اجرای همه تهدیدها را ثابت نمیکند و گزارش درباره پیشنهادهای توافق نیز به معنای دستیابی به توافق نیست.
بیانیه منسوب به خامنهای
واینت گزارش داد مقامهای ایرانی پس از آنچه دیدار با فرماندهان ارشد نظامی توصیف کردند، بیانیهای مکتوب به نام مجتبی خامنهای منتشر کردند. در آن آمده بود اگر اسرائیل و آمریکا دوباره حمله کنند، ایران زمان و شرایط پایان نبرد را تعیین خواهد کرد.
دستور گسترش فهرست اهداف آمریکایی و اسرائیلی و آمادگی برای پاسخ فوری بدون محدودیت جغرافیایی نیز به او نسبت داده شد. آسوشیتدپرس این هشدار را با استناد به رسانههای رسمی ایران گزارش کرد.
این، بیانیهای صادرشده به نام رهبر ایران بود، نه حضور عمومی مستند در آن گزارشها. روایت دیدار با فرماندهان هم بر اعلام ایرانی استوار بود. این تمایز به نحوه انتشار پیام مربوط است؛ مخاطب تهدید، اسرائیل و آمریکا بودند.
میانجیگری قطر بدون توافق اعلامشده
رویترز در ۲ نوامبر گزارش داد گفتوگوهای نمایندگان ایران با میانجیهای قطری بدون گشایش پایان یافته، اما تماسها ادامه دارد. مقامی مطلع گفت هیئت ایرانی در ۱ نوامبر دوحه را ترک کرده و پیشنویس پیشنهادی برای دریافت نظرها در گردش است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، رایزنیها را فشرده توصیف کرد. تهران میگوید پیشنهادش میتواند در صورت اجرای شروط آن از سوی واشنگتن، بازگشایی هرمز را ظرف دو روز ممکن کند.
این خواستهها شامل پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا و امتیازهای اقتصادی است. طبق گزارشها، تهران میخواهد بازگشت به بحث هستهای پس از اطمینان از اجرای شروطش انجام شود. این ترتیب مورد مطالبه ایران است، نه چارچوبی که آمریکا پذیرش آن را اعلام کرده باشد.
ادعای انفجار دو نفتکش
نیروی دریایی سپاه در ۱ نوامبر مدعی شد دو نفتکش پس از برخورد با مین در مسیری که آن را غیرمجاز خواند، در تنگه هرمز منفجر شدهاند. رویترز و واینت این ادعا را از رسانههای دولتی ایران نقل کردند.
این ادعا در گزارشهای مبنای این مطلب تایید مستقل نداشت. از آن گزارشها نمیتوان نام کشتیها، وضعیت خدمه یا میزان خسارت را مشخص کرد. همچنین نباید این ادعا را خودکار با دیگر گزارشهای حوادث اطراف تنگه یکی دانست.
امنیت کشتیرانی مستقیما به اختلاف دیپلماتیک پیوند خورده است. ایران بازگشایی را پیشنهادی مشروط معرفی میکند، در حالی که بیانیههایش از خطر برای کشتیهای عبوری از مسیرهای ممنوعشده توسط تهران سخن میگویند. پیشنهاد بازگشایی ظرف دو روز، اعلام امن بودن کنونی عبور نیست.
گزارش پیشین درباره تهدید دیپلماتها
این تحولات در ادامه هشدارهای قبلی است. مدیا لاین در ۲۵ اکتبر، به نقل از نیویورک تایمز، گزارش داد دو مقام ایرانی بینام گفتهاند تهران برای هدف گرفتن دیپلماتها و کارکنان آمریکایی آماده میشود. این گزارش، پیشینه موضوع است، نه تحول تازهای در ۲ نوامبر.
رویترز نیز در ۲۴ اکتبر از یادداشت اطلاعاتی آمریکا درباره پیشرفت برنامهریزی ایران برای حمله به آمریکاییها خبر داد. اینها گزارش تهدید و آمادگی هستند، نه اعلام وقوع حملهای مشخص.
تماس واشنگتن و اورشلیم
دونالد ترامپ در ۱ نوامبر گفت درباره ایران با بنیامین نتانیاهو گفتوگو کرده، اما جزئیات عملیاتی نداد. مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، در ۳۱ اکتبر گفته بود ترامپ هنوز درباره حملات بیشتر تصمیم نگرفته و راهحل دیپلماتیک را ترجیح میدهد.
پرسش باز این است که آیا واشنگتن و تهران میتوانند بر ترتیب اقداماتی توافق کنند که عبور امن از هرمز و ادامه بحث امنیتی و هستهای را ممکن سازد. تا گزارشهای ۲ نوامبر، تماسها ادامه داشت، اما چنین توافقی یا تصمیم علنی آمریکا برای ازسرگیری حملات اعلام نشده بود.