انتظار می‌رود اسحاق هرتزوگ، رئیس‌جمهوری اسرائیل، روز یکشنبه ۸ نوامبر ۲۰۲۶ مأموریت تشکیل دولت آینده را به گادی آیزنکوت واگذار کند؛ خبری که وب‌سایت وای‌نت روز شنبه گزارش داد. هرتزوگ اعلام کرده که قصد دارد همان روز این مأموریت را محول کند، اما هنوز رسماً نگفته است چه کسی را انتخاب خواهد کرد.
آیزنکوت، رهبر حزب «یاشار!»، رایزنی‌های ریاست‌جمهوری را با حمایت احزابی به پایان رساند که در مجموع ۶۷ کرسی کنست، پارلمان اسرائیل، را در اختیار دارند و او را برای دریافت این مأموریت پیشنهاد کرده‌اند. احزابی با ۴۶ نماینده، بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، را پیشنهاد کردند. حزب «یهودیت متحد تورات» با ۷ کرسی، هیچ‌یک از دو نفر را معرفی نکرد. این ارقام آیزنکوت را در مرحله تعیین مأمور تشکیل دولت پیش انداخته است، اما احزاب حامی نامزدی او هنوز درباره ترکیب دولت و حمایت لازم برای آغاز کار آن توافق ندارند.
مخالفت لیبرمن از درون اردوگاه آیزنکوت
یکی از مهم‌ترین اختلاف‌ها در همان مجموعه‌ای است که آیزنکوت می‌خواهد دولتش را بر آن بنا کند. آویگدور لیبرمن، رهبر حزب «اسرائیل خانه ما»، همچنان تشکیل دولتی را که به حمایت پارلمانی احزاب عربی وابسته باشد رد می‌کند. او در اظهاراتی که وای‌نت روز جمعه منتشر کرد، تأکید کرد که حتی تشکیل دولتی با اتکا به رأی ممتنع حزب «رعام» (فهرست متحد عربی) و «فهرست مشترک» را نیز نمی‌پذیرد.
لیبرمن در موضوعات دیگر از آمادگی برای مصالحه سخن گفته است. او قانون خدمت سربازی را هم از مسائل قابل مذاکره دانسته و به این ترتیب راه گفت‌وگو با احزاب حریدی، یعنی احزاب یهودیان فوق‌ارتدوکس، را باز گذاشته است. ترجیح اعلام‌شده او ائتلافی با ۶۱ نماینده است که به رعام یا فهرست مشترک وابسته نباشد.
حزب لیبرمن یکی از چهار حزبی است که آیزنکوت برای تشکیل دولت روی آنها حساب می‌کند. بنابراین حتی دستیابی به تفاهم با احزاب بیرون از این مجموعه، اختلاف با شریکی را که قرار است در دولت حضور داشته باشد برطرف نمی‌کند. معرفی آیزنکوت به رئیس‌جمهوری با حل این اختلاف همراه نشده است.
طرح دولت با چهار حزب و ۴۸ کرسی آغاز می‌شود
آیزنکوت می‌خواهد در مرحله نخست دولتی متشکل از «یاشار!»، «با هم» (B’Yachad)، «دموکرات‌ها» و «اسرائیل خانه ما» تشکیل دهد. این چهار حزب در مجموع ۴۸ کرسی کنست را در اختیار دارند.
به گزارش وای‌نت، بر اساس این طرح، احزاب یا نمایندگان دیگر می‌توانند از همان ابتدا یا در مراحل بعد به دولت بپیوندند، به شرط آنکه اصول تعیین‌شده از سوی آیزنکوت را بپذیرند. این اصول شامل شناسایی اسرائیل به‌عنوان کشوری یهودی و دموکراتیک، پذیرش ارزش‌های اعلامیه استقلال و الزام همگان به خدمت نظامی، ملی یا مدنی است. شناسایی حماس به‌عنوان سازمانی تروریستی و تعهد به برچیدن قدرت نظامی و حکومتی آن نیز از شروط اوست.
آمیت سگال، روزنامه‌نگار سیاسی، در نوشته‌ای در تلگرام سازوکار پارلمانی مورد نظر آیزنکوت را چنین توضیح داد: دولت اقلیتی با ۴۸ نماینده، حمایت احزاب عربی از بیرون ائتلاف و احتمال رأی ممتنع حزب «یهودیت متحد تورات». این گزارش مسیر پیشنهادی آیزنکوت را توصیف می‌کند؛ هنوز توافقی میان همه احزابی که اجرای طرح به موضع آنها بستگی دارد اعلام نشده است.
موضوع خدمت اجباری نیز در مذاکرات نیاز به تعیین تکلیف دارد. آیزنکوت همچنان خدمت همگانی را از شروط مشارکت در دولت می‌داند، در حالی که لیبرمن قانون خدمت سربازی را موضوعی قابل مصالحه معرفی کرده است. هنوز روشن نیست چه راه‌حلی می‌تواند رضایت طرف‌ها را جلب کند.
هرتزوگ امکان تبدیل حمایت‌ها به دولت را می‌سنجد
رعام و فهرست مشترک در کنار چهار حزب اردوگاه آیزنکوت، او را برای دریافت مأموریت تشکیل دولت به رئیس‌جمهوری پیشنهاد کردند. به این ترتیب، دامنه حمایت از نامزدی او از احزابی که می‌خواهد در مرحله نخست به دولت بیاورد فراتر رفت. اما این موضع مشخص نمی‌کند که احزاب عربی عضو ائتلاف خواهند شد، از بیرون به دولت رأی اعتماد خواهند داد یا به رأی ممتنع بسنده خواهند کرد.
هرتزوگ پس از پایان رایزنی‌ها در روز پنجشنبه ۵ نوامبر به این فاصله اشاره کرد. او گفت نتیجه معرفی نامزدها روشن به نظر می‌رسد، اما توانایی تشکیل دولت به همان اندازه روشن نیست؛ زیرا احزاب، هم درون اردوگاه‌های سیاسی و هم میان آنها، همکاری با یکدیگر را رد می‌کنند.
رئیس‌جمهوری اعلام کرد پیش از تصمیم‌گیری با برخی رهبران احزاب شخصاً گفت‌وگو خواهد کرد. این گفت‌وگوها، که در بیانیه دفتر ریاست‌جمهوری به آنها اشاره شده، برای بررسی این است که آیا مواضع مطرح‌شده در رایزنی‌ها، راهی برای توافق بر سر دولتی با توان کسب رأی اعتماد کنست باقی می‌گذارد.
دولت اقلیت برای آغاز کار به اکثریت آرا نیاز دارد
اگر آیزنکوت نخستین مأموریت تشکیل دولت را دریافت کند، ۲۸ روز برای این کار فرصت خواهد داشت. هرتزوگ اختیار دارد این مهلت را در مجموع تا ۱۴ روز دیگر تمدید کند، اما ملزم به انجام آن نیست.
پس از توافق بر سر ترکیب دولت، نوبت به رأی اعتماد کنست می‌رسد. در این رأی‌گیری، تعداد آرای موافق باید از آرای مخالف بیشتر باشد و آرای ممتنع در محاسبه اکثریت شمرده نمی‌شود. از این رو، ائتلافی با کمتر از ۶۱ نماینده نیز می‌تواند کار خود را آغاز کند، اگر موضع نمایندگان خارج از آن امکان تصویب رأی اعتماد را فراهم کند.
به همین دلیل، موضع احزاب عربی و «یهودیت متحد تورات» حتی در صورت باقی ماندن آنها بیرون از ائتلاف اهمیت دارد. حمایت آنها به آرای موافق می‌افزاید؛ رأی ممتنع نیز آنها را از شمار موافقان و مخالفان خارج می‌کند.
این مأموریت به آیزنکوت زمانی می‌دهد تا برای جلب چنین تعهداتی مذاکره کند. تا هنگام تشکیل دولت جدید، دولت کنونی به ریاست نتانیاهو مطابق قانون پایه دولت به انجام وظایف خود ادامه می‌دهد.
