کمیته حفاظت از روزنامهنگاران، CPJ، نتایج بازبینی جامع پایگاه داده روزنامهنگاران و کارکنان رسانهای کشتهشده در اسرائیل و سرزمینهای فلسطینی از اکتبر 2023 را منتشر کرده است. این سازمان میگوید اطلاعات تازه باعث حذف 22 نفر، بازگرداندن شش نفر و بازطبقهبندی 12 پرونده شده است.
صفحه بهروزشده CPJ درباره 22 مورد حذف جزئیات مهمی ارائه میکند: 19 نفر پس از آن حذف شدند که تحقیقات تازه مشارکت آنها در نبرد را اثبات کرد، و سه نفر به این دلیل کنار گذاشته شدند که روزنامهنگار یا کارمند رسانهای نبودند. بنابراین توصیف همه 22 نفر به عنوان «تروریست» یا عضو گروههای مسلح دقیق نیست.
بازبینی پس از آگهیهای حماس و جهاد اسلامی آغاز شد
CPJ در ژوئن 2026 اعلام کرد بازبینی کامل را پس از آن آغاز میکند که حماس و جهاد اسلامی فلسطین در آگهیهای درگذشت، برخی افراد موجود در فهرست CPJ را به عنوان رزمنده معرفی کردند. آن زمان CPJ گفت هشت نام را پس از اثبات عضویت رزمی در حماس یا جهاد اسلامی حذف کرده و 12 نام دیگر نیز به دلایل متفاوت کنار گذاشته شدهاند.
نباید رقم 20 مورد ژوئن را به طور خودکار با 22 مورد سپتامبر جمع کرد و نتیجه گرفت 42 فرد مجزا حذف شدهاند. گزارش سپتامبر نتیجه بازبینی گستردهای است که در ژوئن اعلام شد و صفحه فعلی دستهبندیهای نهایی اصلاحات را نشان میدهد. بدون مقایسه تاریخی نام به نام، جمع ساده این دو عدد میتواند به شمارش دوباره منجر شود.
CPJ چه چیزهایی را بررسی کرد؟
این سازمان میگوید پژوهشگران 229 مورد مرگ را در فاصله اکتبر 2023 تا اوت 2026 بررسی کردند؛ از جمله آثار منتشرشده، شبکههای اجتماعی، عکسها، ویدئوها و بیانیههای مربوط به افراد کشتهشده. هر جا شواهد تازه پیدا شد، پژوهشگران تلاش کردند با دستکم دو منبع جدید که فرد را میشناختند گفتوگو کنند. CPJ میگوید در 220 مورد از 229 پرونده موفق به این کار شده است.
پس از مرحله داخلی، یک حسابرس خارجی نیز روند را بررسی کرد. به گفته CPJ، حسابرسی نشان داد سازمان در موارد حذف یا بازگرداندن از روش موجود خود پیروی کرده است. CPJ میگوید تعریف روزنامهنگار را تغییر نداده، بلکه معیارهای قبلی را با توجه به اطلاعات جدید دوباره اعمال کرده است.
«مشارکت در نبرد» چه معنایی دارد؟
CPJ میگوید سیاست دیرینهاش این است که کسی را که مشخص شود در نبرد شرکت کرده در فهرست روزنامهنگاران قرار ندهد. در عین حال، کار برای رسانهای وابسته به یک سازمان سیاسی یا مسلح به خودی خود به معنای مشارکت در درگیری نیست. این تفاوت در غزه اهمیت ویژه دارد، زیرا فعالیت رسانهای، وابستگی سازمانی و فعالیت نظامی میتوانند سه موضوع جدا باشند.
صفحه فعلی CPJ صراحتاً 19 نام را در بخش حذف به دلیل «مشارکت در نبرد» و سه نام را در بخش افرادی قرار میدهد که روزنامهنگار یا کارمند رسانهای نبودند.
این اصلاح چه چیزی را ثابت میکند و چه چیزی را نه؟
بازبینی نشان میدهد پایگاههای داده تلفات ثابت نیستند و CPJ با دریافت اطلاعات تازه طبقهبندیها را تغییر داده است. همچنین روشن میکند برخی افرادی که ابتدا روزنامهنگار شمرده شده بودند بعداً به دلیل شواهد مربوط به فعالیت رزمی حذف شدند.
اما حذف از پایگاه CPJ به تنهایی حکم حقوقی درباره قانونی بودن حملهای که فرد در آن کشته شده نیست. روزنامهنگار بودن، مشارکت در خصومتها و قانونی بودن یک حمله نظامی پرسشهای جداگانهاند.
طبق بهروزرسانی 25 سپتامبر CPJ، این سازمان 189 فلسطینی کشتهشده در غزه و دو فلسطینی کشتهشده در بازداشتگاههای اسرائیلی را در میان روزنامهنگاران و کارکنان رسانهای که به گفته آن به دست اسرائیل کشته شدهاند قرار میدهد. این ارقام با اطلاعات تازه ممکن است دوباره تغییر کنند.
