کاوش در زمین در نظر گرفته شده برای ساخت
حفاری در محدودهای انجام شد که اداره اراضی اسرائیل برای احداث محله اختصاص داده است. طبق اطلاعیه اداره آثار باستانی که روزنامه جروزالم پست گزارش کرد، بخش آشکارشده امکان بررسی چند دوره استفاده از یک سامانه آب شناختهشده را فراهم میکند.
مدیران کاوش، دکتر بنیامین استورچان و گیل فرید، گفتند آبراه احتمالا در زمان پادشاهان حشمونی ساخته شده است. این ارزیابی قدمت آغاز ساخت را به حدود دو هزار سال پیش میرساند، اما تاریخ دقیق تازهای برای ساخت تمام اجزای سامانه تعیین نمیکند.
خبر به قسمتی مربوط است که بهتازگی از زیر خاک بیرون آمده است. معنای آن کشف نخستین تمام مسیر آبراه نیست؛ بلکه بقایای بیشتری برای مستندسازی و مطالعه در امتداد مسیری که قبلا شناخته شده بود در دسترس قرار گرفته است.
شیب ملایم عامل حرکت آب بود
آبراه حدود ۲۱ کیلومتر از حوضهای سلیمان در جنوب بیتلحم تا اورشلیم امتداد داشت. این سازه بخشی از شبکهای بود که آب چشمههای منطقه گوش عتصیون را از طریق حوضها به شهر و کوه معبد میرساند، طبق توضیح مدیران کاوش.
سازندگان مسیر را با تپهها و سنگ بستر هماهنگ کرده بودند تا آب تنها با نیروی گرانش حرکت کند. به گفته مدیران، در بیشتر مسیر افت ارتفاع حدود یک متر در هر کیلومتر بود؛ بنابراین تنظیم ارتفاع در سراسر مسیر برای کارکرد سامانه اهمیت داشت.
نقاط دسترسی نیز برای پاکسازی کانال، رفع گرفتگی و نگهداری پیشبینی شده بود. این جزئیات در کنار شیب محاسبهشده کمک میکند روشن شود چرا سازه در دورههای مختلف قابل استفاده ماند، بدون آنکه لازم باشد کارکرد پیوسته آن فرض شود.
تغییرات در خود سازه باقی ماندهاند
در ابتدا آب از کانالی ساختهشده و اندودشده عبور میکرد. اداره آثار باستانی اعلام کرد در دوره عثمانی، حدود ۵۰۰ سال پیش، لولههای سفالی داخل آبراه قدیمیتر نصب شد؛ در نتیجه مسیر پیشین با روش دیگری برای هدایت آب سازگار شد.
در بخش کشفشده سنگریزههایی نیز دیده میشود که هنگام مرطوب بودن اندود خارجی در آن فشرده شدهاند. این آثار به باستانشناسان امکان میدهد روشهای ساخت و مداخلات بعدی را بررسی کنند، نه اینکه بنا را سازهای بدون تغییر در تمام تاریخش بدانند.
استورچان و فرید گفتند آبراه تا حدود یک قرن پیش بهصورت متناوب استفاده میشد. این عبارت کارکرد بیوقفه در دو هزار سال را ثابت نمیکند، بلکه نشان میدهد کاربران بعدی زیرساخت قدیمی را در دورههای متفاوت با نیازهای خود تطبیق دادهاند.
حفاظت بخشی از مرحله بعدی است
اداره آثار باستانی و اداره اراضی اسرائیل قصد دارند این قسمت را حفظ و در ورودی اصلی محله پیشنهادی ادغام کنند. این برنامه توسعه شهری را به حفاظت از میراث باستانی اورشلیم پیوند میدهد، بدون آنکه تکمیل عملیات حفاظت یا ساخت را اعلام کند.
آمیت رئم، باستانشناس منطقه اورشلیم، همچنین از همکاری با شهرداری و شرکای دیگر برای ایجاد پارکی پیوسته در امتداد آبراه از جنوب شهر به سوی شهر قدیم سخن گفت. این یک چشمانداز برنامهریزی است، نه اعلام افتتاح پارکی که اکنون آماده بازدید باشد.
گزارش تاریخ دسترسی عمومی یا زمان امکان پیادهروی در بخش حفظشده را مشخص نمیکند. گامهای بعدی به حفاظت و ادغام در طرح ساخت مربوط خواهد بود. تحول تأییدشده ۱۱ اکتبر، اعلام بخش کاوششده و جایگاهی است که مقامها برای آن در سیمای آینده اورشلیم در نظر دارند.