ازسرگیری تولید، پرسشی درباره ماهیت خسارتهای صنعتی ایجاد میکند: کدام مراحل ساخت آسیب دیدهاند و کدام بخشها با قطعات باقیمانده میتوانند ادامه دهند. گزارشها و نظر کارشناسان از آسیب شدید در کنار امکان بازسازی سخن میگویند. ادامه تولید به تنهایی وضعیت آمادگی تمام زرادخانه را روشن نمیکند.
برآورد ماهانه چه چیزی را نشان میدهد
رقم حدود ۵۰ موشک در ماه ابتدا روز ۱۰ نوامبر منتشر شد، پیش از گزارشهای اسرائیلی روز ۱۲ نوامبر درباره بازسازی توان ایران. یک مقام غربی همچنین موجودی باقیمانده را دستکم ۱۷۰۰ موشک بالستیک برآورد کرد. روش محاسبه این ارقام منتشر نشد.
گزارشها فهرست کاملی از نوع موشکها، برد آنها یا وضعیت عملیاتی هر گروه ارائه نکردند. ظرفیت تولید نیز الزاماً برابر با افزایش خالص ماهانه موجودی نیست؛ برای چنین محاسبهای باید تحویلها، آزمایشها، تلفات و میزان مصرف مشخص باشد.
مقایسه با نیمی از سطح قبلی، طبق همین ارزیابی، از ادامه محدودیتهای صنعتی حکایت دارد. اما زمان بازگشت به ظرفیت کامل را تعیین نمیکند و نشان نمیدهد همه تأسیسات با سرعت یکسان کار میکنند.
موجودی و تولید به دو پرسش متفاوت پاسخ میدهند. یکی تعداد سلاحهای موجود را توصیف میکند و دیگری امکان جایگزینی و افزایش آنها را؛ هیچکدام به طور خودکار شمار موشکهای آماده شلیک فوری را مشخص نمیسازد.
ایران درباره تأسیسات زیرزمینی چه گفت
ایران روز ۱۰ نوامبر از بازدید علی عبداللهی، فرمانده نیروهای مسلح، و مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه، از یک مجموعه زیرزمینی خبر داد. در تصاویر و توضیحات ارائهشده، موشکهای بالستیک، موشکهای کروز و پرتابگرها دیده یا معرفی شدند.
حسین محبی، سخنگوی سپاه، گفت تولید به زیر زمین منتقل شده است. این ادعا متعلق به سازمان مسئول برنامه است، نه نتیجه بازرسی مستقل از زیرساخت صنعتی آن.
تصاویر منتشرشده تاریخ ساخت سامانههای نمایشدادهشده یا شمار تولید ماهانه را ثابت نمیکنند. معرفی یک مجموعه به عنوان تأسیسات جدید نیز لزوماً به معنای تازهساخت بودن تمام موشکها و تجهیزات داخل آن نیست.
کارشناسان خسارت حملات را چگونه توضیح میدهند
جیم لامسون، پژوهشگر کینگز کالج لندن و تحلیلگر پیشین سیا، از خسارت شدید به توان تولید سخن گفته است. او همزمان امکان مونتاژ موشک با قطعات حفظشده را مطرح کرد. این تفاوت توضیح میدهد که کاهش ظرفیت صنعتی چگونه میتواند با ادامه تحویل برخی سامانهها همراه باشد.
انکیت پاندا از بنیاد کارنگی ارزیابی کرد که بازسازی ذخایر میتواند دوباره هزینههایی بر آمریکا و اسرائیل تحمیل کند. نظر او درباره پیامدهای احیای زرادخانه است، نه تأیید مستقل رقم ماهانه تولید.
این ارزیابیها نتیجه حملات را به دو گزینه نابودی کامل یا بیاثر بودن محدود نمیکنند. وضعیت خطوط تولید، دسترسی به قطعات و سرعت بازسازی، شاخصهای جداگانهای هستند که برای سنجش هرکدام شواهد مشخص لازم است.
برنامه هستهای موضوعی جداگانه است
ارزیابیهای امنیتی منتشرشده در اسرائیل روز ۱۲ نوامبر میگفتند ایران غنیسازی اورانیوم را از سر نگرفته و از خطوط قرمز توصیفشده در آن گزارشها عبور نکرده است. همراه این مطالب، گزارش بازرسی مستقلی برای بررسی مستقیم این نتیجه منتشر نشد.
دیوید بارنیا، مدیر پیشین موساد، روز ۱۱ نوامبر در نیویورک گفت ایران برای بازسازی برنامه هستهای خود کار میکند و با توافق یا بدون توافق به دنبال سلاح خواهد بود. این اظهارات، ارزیابی او از راهبرد و مقاصد ایران بود.
بازسازی زیرساخت، تلاش برای توان نظامی و آغاز دوباره غنیسازی ادعاهای یکسانی نیستند. برآورد تولید موشک نیز بخشی از روند تسلیح مجدد را توصیف میکند، اما به تنهایی وضعیت برنامه هستهای یا مرحله پیشرفت آن را ثابت نمیکند.